КАПИТАЛИСТИЧКИ НИХИЛИЗАМ

Капитализмот не е само нихилистички поредок по тоа што го отфрла вредносното расудување, туку и по тоа што ги уништува продуктивните потенцијали на природата и човекот. Капиталистичкиот нихилизам нема само анти-хумана туку и анти-егзистенцијална природа. Природата „ја познава“ смртта, која е услов за повторно раѓање, но не и за уништување на човекот. Во природата и во историјата смртта отвора можност за нов живот: таа е продуктивна по својата природа. Капитализмот го уништува самиот циклус на умирање и раѓање, што значи продуктивните потенцијали на смртта и произведува деструктивна ништовност.

Капитализмот не создава само тоталитарна држава, туку и тоталитарно општество. Имено, самиот живот стана тоталитарна моќ која го формира карактерот на луѓето, нивната свест, меѓучовечките односи, односот спрема природата… Човекот станува уништувач не само по пат на трудот и потрошувачката, туку и по пат на капиталистичката животна сфера, што значи живеејќи капиталистички начин на живот кој се одвива 24 часа и кој никого не штеди. Капитализмот ги присилува луѓето да живеат деструктивен живот и на тој начин стануваат соучесници во уништувањето на светот. Се повеќе немилосрдниот живот, кој се заснова на се побрз процес на капиталистичка репродукција, им дозволува на луѓето да преживеат само доколку се однесуваат во согласност со владејачките процеси. Тоа е причината за еден од најкатастрофалните облици на општествена патологија: се настојува луѓето да се лишат од основните човечки карактеристики за да преживеат во капиталистичкиот тоталитарен свет. Во капитализмот човекот не се „усовршува“ по пат на развој на своите специфични хумани сили, што значи како историско битие, туку по пат на владејачкиот модел на живеење кој го лишува од природноста и човечноста. Основ на малограѓанската трагичност е во тоа што малограѓанинот се вреднува себеси по пат на владејачкиот вредносен модел кој го обезвреднува човекот. Неприкосновенoто владеење на принципот „Парите не смрдат“ насочува кон тоа човекот да се изложи на најлошо понижување и да прави најлоши злосторства за да би заработил пари и општествена афирмација. Не станува збор за „бегство од слобода“ (Фром), туку претставува бегство од одговорност за уништување на животот, она што доминира во најразвиените капиталистички општества. Тоа е основата на современиот конформизам. Тој нема само анти-слободна, туку пред се анти-егзистенцијална природа. Малограѓанинот ја оттргнува од себе секоја одговорност за уништувањето на животот и ја пренесува на „Господа“, на сонцето, ѕвездите, библиските и други пророштва, на „тајните сили на Земјата“ кои се појавуваат во облик на „масонски ложи“ и други групи кои делуваат „од сенка“. Наместо се повеќе да се насочува драматичната криза за егзистенција во борба против капитализмот, таа се насочува во бегство кон илузорни светови кои ги нудат индустријата на забави, секти, дрога, алкохол… Истовремено, потрошувачката е најважен облик на бегство од одговорност за уништување на светот. Развојот на опортунитетниот менталитет, што значи потполно давење на човекот во капиталистичкото мочуриште, претставува облик на бегство од реалноста. И тука се потврдува принципот дека капитализмот кој од последица на уништување на светот и на човекот создава извори на профит е од универзален карактер.

Капиталистичкиот тоталитаризам е најлош облик на тоталитаризам кој е создаден во историјата. Тој се заснова на тотална комерцијализација на природата и општеството. Секој дел од планетата и секој сегмент од општествениот и индивидуален живот станува составен дел од механизмот на деструктивна капиталистичка репродукција. Историските облици на тоталитаризмот се појавуваат во однос кон идејата за минатото, одредена трансцендентална идеја или кон идејата за иднината – што отвора можност за нивна критика. Современиот капиталистички тоталитаризам се заснова на деструктивен нихилизам: тој ја уништува трансценденцијата како идеја, како и идејата за иднината (минатото) и со тоа можноста да се воспостави критичка дистанца кон постоечкиот свет. Додека капитализмот беше во фаза на создавање тој произведуваше визионерска свест која не само што отвораше простор за развој на капитализмот, туку и за негово надминување (Мор, Кампанела, Хобс, Бекон, Овен, Фурије…). Станувајќи тоталитарен деструктивен поредок, капитализмот се пресметува со визионерската свест и создава тоталитарна позитивистичка свест на која и соодветствува идејата за „крајот на историјата“ и „последниот човек“ (Фукујама). „Демократија„ е друго име за крај на историјата. Капитализмот ја укинува историјата, претворајќи го историското време во механизирано настанување, што значи позитивно ништо. Со капитализмот започнува да тече не-историското време кое има деструктивен карактер и кое претставува време на уништување на животот на Земјата. Капиталистичкото управување со времето нема само анти-историски, туку и анти-егзистенцијален карактер. „Ништо“ не е само бесмислен (нерефлектирачки) живот, туку и губење на животот. Капитализмот е тоталитарна ништовна моќ која произведува тотална ништовност и со тоа трагичност која има фатален и со тоа безнадежен карактер. Она што во животната и хумана димензија се јавува како нешто, тоа во капиталистичкиот егзистенцијален и вредносен хоризонт станува ништо. Капитализмот го уништува човечкото, за да она што е нечовечко и анти-човечко стекне спектакуларна димензија. Во тој процес не предметите и појавите, туку и самиот процес на уништување добива фетишен карактер. Водејќи се по митот за „револуционерниот“ карактер на капитализмот, Маркс не сфатил дека капитализмот не се проектира во иднината првенствено преку развој на производствените сили и еманципирачките потенцијали на граѓанското општество, туку преку последица на уништувањето на природата и човекот, како и уништување на еманципирачкото наследство на граѓанското општество. Капиталистичкиот „прогрес“ ја отстранува можната иднина: таа се појавува на капиталистички начин како дегенериран utopos. Капитализмот конечно ќе се „стабилизира“ кога ќе го уништи животот на планетата и ќе дојде на „нулта“ ниво на нежива природа.

Христијанската катаклизма претставува крај на материјалниот и почеток на „вистинскиот“ живот. Тоа не е можно доколку човекот е обездушен а тоа значи доколку во него е уништена верата во „вистинскиот“ свет. Капитализмот ја одзема душата на човекот која ја симболизира виталноста на човекот како духовно битие и претставува основна можност за негово обожение. Капиталистичката катаклизма ја уништува можноста за христијанската катаклизма: без грев и искупување, без каење и простување… Капитализмот го претвори светот во свој рекламен простор, а човекот во хедонистичко-деструктивен фанатик кој нема потреба за вредносните предизвици кои го надминуваат постоечкиот свет. Човечките односи ја изгубија духовната и моралната димензија. Парите како спектакуларно ништо станаа средство за уништување на духовните вредности, а принципот „Парите не смрдат!“ врховен „религиозен“ принцип. Современата апокалипса не се заснова на религиозната свест и нема илузорен карактер, туку е се пообликувана реалност која се заснова на развојот на капитализмот како тоталитарно-деструктивен поредок.

Безмилосното уништување на општественото ткиво и на тој начин уништување на човекот како општествено битие, претставува уште еден „квалитет“ на капитализмот. Капитализмот го дегенерира човекот како природно (еротско) и општествено битие и тоа така што ги дегенерира меѓучовечките односи. Тој ја уништува потребата на човекот за човек, создавајќи патолошки човек пред се така што од мали нозе му ја уништува потребата кон луѓето и на тој начин можноста да го развие сетилото за човечност. Капитализмот произведува осамен човек кој е изгубен во капиталистичката ништовност и кој тежнее за бегство од реалниот свет во илузорни светови. Луѓето стануваат механизирани Лајбницови монади. Што е уште пострашно, основата на капиталистичката „општественост“ претставува предизвикување на стравот кај човекот од страна на човек. Претворање на човекот во непријател на човекот, претставува еден од најголемите злосторства на капитализмот. Со укинување на човекот како општествено битие преку произведувањето на атомизирани поединци кои се во постојан конфликт, капитализмот го заострува судирот помеѓу обезбедувањето на непосредната егзистенција на човекот како единка и обезбедувањето на опстанокот на човештвото. Имено обезбедувањето на непосредната егзистенција на човекот како поединец со посредство на капиталистичкиот механизам на репродукција, кој од него создава деструктивно-себичен човек, се подраматично ја доведува во прашање способноста на човештвото да обезбеди опстанок. Пред тоа, атомизирањето на луѓето претставува најкатастрофален облик на нивното деполитизирање.

Капитализмот произведува такви облици на „општественост“, кои го дегенерираат човекот како општествено битие. „Општественоста“ е намалена на борба помеѓу луѓето, на лага, на пофалби, на злосторство… Во современиот свет ништо поефикасно не ја уништува потребата на човекот за човек отколку контактот на човекот со човек. Се укинуваат автентичните меѓучовечки односи во кои човекот може да се реализира како слободно, еротско, емотивно, духовно и креативно битие и односите помеѓу луѓето добиваат технички и деструктивен карактер, при што човекот станува механичко и деструктивно битие. Капитализмот создава сурогат-општественост во облик на „потрошувач“, „гледач“, „фанови“, „фејсбуковци“… Спортот е еден од најважните средства за дегенерирање и уништување на хуманата општественост. Спортистите се намалени на квази-милитаристичка, забавно-циркусантска и каскадерско-самоубиствена група, а публиката на „навивачка маса“. Музичките „спектакли“, пивските фестивали и други масовни журки, диско-клубови, маркети и трговски центри, пешачки зони во трговските делови од градовите и слично – се се тоа во облици на капиталистичкото „општествено“ производство кое е лишено од природноста и човечноста. Таа се сведува на создавање на „потрошувачка маса“, чие однесување го условува процесот на деструктивна капиталистичка репродукција, што значи потполно комерцијализиран живот. Капитализмот од човекот како општествено битие создава потрошувачко битие, а од општествата како заедници на еманципирани личности на потрошувачката маса. Мега-маркетот стана најважен општествен простор, а „распродавањето“ и следбеничкото „потрошувачко стампедо“ станаа најавтентичен облик во кој се појавува капиталистичката општественост.

Што се однесува до интернетот, се повеќе можности на техничкото „комуницирање“ станаа замена за се помалите можности на автентична човечка комуникација. Наместо да се воспостават непосредните односи помеѓу луѓето, се воспоставуваат „односи“ со посредство на „фризиран“ лик кој одговара на моделот на „успешен лик“ по критериумите на владејачките вредности, што значи само-обезвреднување и самоосакатување на човекот. Анонимноста, можноста за моментално прекинување на контактот, можноста за константно „преобразување“ и „моделирање“ – сето тоа посредува во „комуницирањето“. На компјутерскиот екран не се појавува вистинскиот лик на човекот, туку неговата маска. Преку интернетот не се воспоставуваат меѓучовечките односи туку техничките врски при што луѓето се „ослободени“ од сетилното, еротското, емотивното и во крајна мера општественото постоење и општественото посредување. На екранот се појавуваат ликови кои човекот не може да ги почувствува, да ги допре, да ги погледне во очи… Личности кои немаат мирис, глас, топлина… Се стекнува „слобода“ од светот во кој човекот не може да ја оствари својата човечност и тоа на тој начин сведувајќи го човекот на техничко-маскиран приказ. Интернет-популизмот е најнехуманиот облик на популизам. Привидно, секој може да се појави во „јавност“, но тоа е виртуелна „јавност“ на анонимни луѓе кои се кријат зад компјутерските екрани. Истовремено впечатливата големина на текстовите кои се објавуваат на интернетот се наоѓаат под секое културно ниво и се наметнуваат на другите по пат на се поагресивната „техничка презентација“ која соодветствува на механизмот на рекламната кампања на „потрошувачкото општество“. Најлошо е тоа што младите прифаќаат да бидат фрлени во виртуелниот свет. Тоа е комформистички „одговор“ на осамениот човек заглавен во блатото на капиталистичката безнадежност. Прифаќањето на виртуелниот свет, имено е и прифаќање на постоечкиот свет во кој нема место за младост, за љубов, за иднина… Конечно, станува збор за тоа да се отстрани секоја можност на луѓето за нивно обединување и да делуваат како политички битија кои би тежнееле кон искоренување на причините за несреќата. Уништувањето на човекот како општествено битие по пат на техниката и „потрошувачкиот“ начин на живот претставува најефикасен начин на негово деполитизирање. Без непосредното поврзување и организирање на угнетените врз темели на јасна визија за идниот свет за кој треба да се борат, излегувањето на улица се сведува на празнење на незадоволството кое не допринесува за укинување на нечовечкиот свет, туку до создавање на нови облици на угнетување и експлоатација.

Авторот на текстот е поранешен професионален кошаркар, магистер на правни науки и доктор по филозофија.

Оригиналниот текст е преведен на македонски јазик од страна на следбениците на Полигрозд.